Madde 10

Madde 10

Mevcut sistemde Başbakan Yardımcıları ile yeni sistemdeki Cumhurbaşkanı Yardımcıları aynı fonksiyondadır. Gerekli durumlarda Başbakana vekâlet eden Başbakan Yardımcısı gibi yeni sistemde de Cumhurbaşkanının seçmiş olduğu yardımcısı, Cumhurbaşkanına vekâlet eder. 

Cumhurbaşkanı Yardımcısı geçici vekâlet ettiği sırada Cumhurbaşkanının belirlediği çerçeve kararnamesiyle vekâlet sırasındaki yetkileri sınırlandırılabilinir.

Örneğin; Cumhurbaşkanının yurtdışı seyâhati sırasında yerine vekâlet eden yardımcısı, cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanma hakkına sahiptir ve fakat cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan çerçeve kararnamesiyle, atanmış birinin tüm yetkileri kullanma insiyatifi kendisine tanınmayabilinir. Meselâ Cumhurbaşkanın seçim yenileme yetkisi, düzenlenecek çerçeve kararnamesiyle kendisine vekâlet edecek yardımcısına verilmeyebilir. Böylelikle seçilmiş bir kişinin önem arz eden yetkileri atanmış bir kişinin insiyatifine bırakılmamış olur. Cumhurbaşkanının ölüm, istifâ, ağır hastalık gibi nedenlerle görev ve yetkilerini kullanamayacak olduğu hâllerde Cumhurbaşkanı Yardımcısı sadece 45 günlüğüne Cumhurbaşkanının yerine geçer. Bu, hâlîhazırdaki anayasada öngörülen ve tecrübe edilen seçim hükûmeti gibi, devletin devamlılığı için benimsenmiş bir düzenlemedir. Cumhurbaşkanının makâmını terketmesi hâlinde yardımcısı, 45 gün içerisinde Cumhurbaşkanlığı seçimine gider.

Cumhurbaşkanı yardımcıları da Cumhurbaşkanı için belirlenen yargı ve denetim sürecine tâbîdir.

İşin aslı;

Mevcut sistemde Başbakan Yardımcıları ile yeni sistemdeki Cumhurbaşkanı Yardımcıları aynı fonksiyondadır. Gerekli durumlarda Başbakana vekâlet eden Başbakan Yardımcısı gibi yeni sistemde de Cumhurbaşkanının seçmiş olduğu yardımcısı, Cumhurbaşkanına vekâlet eder. 

Cumhurbaşkanı Yardımcısı geçici vekâlet ettiği sırada Cumhurbaşkanının belirlediği çerçeve kararnamesiyle vekâlet sırasındaki yetkileri sınırlandırılabilinir.

Örneğin; Cumhurbaşkanının yurtdışı seyâhati sırasında yerine vekâlet eden yardımcısı, cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanma hakkına sahiptir ve fakat cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan çerçeve kararnamesiyle, atanmış birinin tüm yetkileri kullanma insiyatifi kendisine tanınmayabilinir. Meselâ Cumhurbaşkanın seçim yenileme yetkisi, düzenlenecek çerçeve kararnamesiyle kendisine vekâlet edecek yardımcısına verilmeyebilir. Böylelikle seçilmiş bir kişinin önem arz eden yetkileri atanmış bir kişinin insiyatifine bırakılmamış olur. Cumhurbaşkanının ölüm, istifâ, ağır hastalık gibi nedenlerle görev ve yetkilerini kullanamayacak olduğu hâllerde Cumhurbaşkanı Yardımcısı sadece 45 günlüğüne Cumhurbaşkanının yerine geçer. Bu, hâlîhazırdaki anayasada öngörülen ve tecrübe edilen seçim hükûmeti gibi, devletin devamlılığı için benimsenmiş bir düzenlemedir. Cumhurbaşkanının makâmını terketmesi hâlinde yardımcısı, 45 gün içerisinde Cumhurbaşkanlığı seçimine gider.

Cumhurbaşkanı yardımcıları da Cumhurbaşkanı için belirlenen yargı ve denetim sürecine tâbîdir.

Kısa Kısa;

  • Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar da cezai sorumluluk taşıyor ve Cumhurbaşkanıyla aynı hükümlere tabi olarak yargılanabiliyor.
  • Cumhurbaşkanı, bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabiliyor.
  • Yasamayla yürütme ayrıldığı için, bakan olarak atanan milletvekilinin TBMM’deki vekilliği düşüyor.
Maddenin tam metni;

MADDE 10- 2709 sayılı Kanunun 106 ncı maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“F. Cumhurbaşkanı yardımcıları, Cumhurbaşkanına vekâlet ve bakanlar
MADDE 106- Cumhurbaşkanı, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı
atayabilir.
Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, kırkbeş gün içinde
Cumhurbaşkanı seçimi yapılır. Yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Genel seçime bir yıl veya daha az kalmışsa Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimi de Cumhurbaşkanı seçimi ile birlikte yenilenir. Genel seçime bir yıldan fazla kalmışsa seçilen Cumhurbaşkanı Türkiye Büyük Millet Meclisi seçim tarihine kadar görevine devam eder. Kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı açısından bu süre dönemden sayılmaz. Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimlerinin yapılacağı tarihte her iki seçim birlikte yapılır.
Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, 81 inci maddede yazılı şekilde Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde andiçerler. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.
Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak onbeş kişilik bir komisyon tarafından soruşturma yapılır. Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunar. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir.
Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren on gün içinde dağıtılır ve dağıtımından itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülür. Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir. Yüce Divan yargılaması üç ay içinde tamamlanır, bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir, yargılama bu sürede kesin olarak tamamlanır.
Bu kişilerin görevde bulundukları sürede, görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlar bakımından, görevleri bittikten sonra da beşinci, altıncı ve yedinci fıkra hükümleri uygulanır.
Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanır.
Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.”

Maddenin öncesi ve sonrası;

İstanbul Milletvekili Mustafa Şentop'a Sorduk

Gaziantep Milletvekili Abdülhamit Gül'e Sorduk