Madde 11

Madde 11

Bu maddeyle birlikte hem yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanına hem de yasama gücü olan meclise seçim yenileme yetkisi verilmiştir. Kamuoyunda  yer alan “fesih” uygulamasının tam karşılığı tek taraflı sonlandırma anlamı taşır. Oysa bu madde de ne Cumhurbaşkanına ne de meclise tek taraflı bir fesih yetkisi tanınmaktadır. Bu nedenle olası bir seçim yenilenmesinde yasama ve yürütme seçimi aynı gün yapılır.

Ayrıca bu maddede düzenlendiği üzre en fazla iki dönem seçilebilme hakkı olan bir Cumhurbaşkanının, sürekli seçim yenileme kararı alması kendi dönem haklarını bitirmesi demek olacağından, bu kararın alınmasını olağanüstü raddede zorlaştırmıştır; bununla beraber Meclisin milletin mutlak çoğunluğuyla başa getirilmiş birisini sürekli seçim yenileme kararı alarak sistem dışında bırakmasını önlemek için, Cumhurbaşkanı’nın ikinci döneminde meclis tarafından seçime götürülmesi hâlinde yeniden aday olabilmesinin yolu açılmıştır. Bu rasyonel önlemle millî irâdenin tecellîsi güvence altına alınmıştır. Yine Cumhurbaşkanının partili olması, keyfî olarak seçim yenileme kararı alması hâlinde, partisini zor durumda bırakacağından, Cumhurbaşkanının sistem tıkanıklığı gibi geçerli sebepler olmaksızın seçim yenileme kararı almasına güçlü bir engel teşkîl edecektir. Kamuoyunda yer alan tek taraflı fesih uygulaması gelecek sistemde değil, mevcut sistemde bulunmaktadır. Mevcut Anayasamıza göre bugün, öngörülen şartlar oluştuğunda Cumhurbaşkanı meclisi tek taraflı olarak feshedebilmektedir. Oysa gelecek sistemde böyle bir şey katiyyen söz konusu değildir. Bu düzenlemenin gerekceleri tamamiyle sistem tıkanıklıklarına önlem ve uzlaşmayı sağlamaktan ibârettir. Sağ duyuyla bakıldığında bunları görmek gâyet mümkündür. 

İşin aslı;

Bu maddeyle birlikte hem yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanına hem de yasama gücü olan meclise seçim yenileme yetkisi verilmiştir. Kamuoyunda  yer alan “fesih” uygulamasının tam karşılığı tek taraflı sonlandırma anlamı taşır. Oysa bu madde de ne Cumhurbaşkanına ne de meclise tek taraflı bir fesih yetkisi tanınmaktadır. Bu nedenle olası bir seçim yenilenmesinde yasama ve yürütme seçimi aynı gün yapılır.

Ayrıca bu maddede düzenlendiği üzre en fazla iki dönem seçilebilme hakkı olan bir Cumhurbaşkanının, sürekli seçim yenileme kararı alması kendi dönem haklarını bitirmesi demek olacağından, bu kararın alınmasını olağanüstü raddede zorlaştırmıştır; bununla beraber Meclisin milletin mutlak çoğunluğuyla başa getirilmiş birisini sürekli seçim yenileme kararı alarak sistem dışında bırakmasını önlemek için, Cumhurbaşkanı’nın ikinci döneminde meclis tarafından seçime götürülmesi hâlinde yeniden aday olabilmesinin yolu açılmıştır. Bu rasyonel önlemle millî irâdenin tecellîsi güvence altına alınmıştır. Yine Cumhurbaşkanının partili olması, keyfî olarak seçim yenileme kararı alması hâlinde, partisini zor durumda bırakacağından, Cumhurbaşkanının sistem tıkanıklığı gibi geçerli sebepler olmaksızın seçim yenileme kararı almasına güçlü bir engel teşkîl edecektir. Kamuoyunda yer alan tek taraflı fesih uygulaması gelecek sistemde değil, mevcut sistemde bulunmaktadır. Mevcut Anayasamıza göre bugün, öngörülen şartlar oluştuğunda Cumhurbaşkanı meclisi tek taraflı olarak feshedebilmektedir. Oysa gelecek sistemde böyle bir şey katiyyen söz konusu değildir. Bu düzenlemenin gerekceleri tamamiyle sistem tıkanıklıklarına önlem ve uzlaşmayı sağlamaktan ibârettir. Sağ duyuyla bakıldığında bunları görmek gâyet mümkündür. 

Kısa Kısa;

  • Cumhurbaşkanı kendi kararıyla ve Meclis de beşte üç oyla (600 vekilli Mecliste 360) seçim kararı alabiliyor. İki seçim aynı anda yenileniyor.
  • Cumhurbaşkanı seçimleri yenileme kararı alırsa, kendi süresini de kısaltmış oluyor.
  • Cumhurbaşkanı ikinci dönemindeyse ve seçim kararı alırsa, kendisi aday olamıyor.
  • Bu düzenleme uzlaşma ve uyum getiriyor.
  • Birlikte seçim yetkisi krizleri büyütmemenin ve uzlaşma arayışının güvencesi.
  • Geçmişteki hükümet ve erken seçim krizleri tarihe karışıyor.
Maddenin tam metni;

MADDE 11- 2709 sayılı Kanunun 116 ncı maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“H. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin yenilenmesi
MADDE 116- Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.
Seçimlerinin birlikte yenilenmesine karar verilen Meclisin ve Cumhurbaşkanının yetki ve görevleri, yeni Meclisin ve Cumhurbaşkanının göreve başlamasına kadar devam eder.
Bu şekilde seçilen Meclis ve Cumhurbaşkanının görev süreleri de beş yıldır.”

Maddenin öncesi ve sonrası;

İstanbul Milletvekili Markar Eseyan'a Sorduk

İstanbul Milletvekili Markar Eseyan'a Sorduk