Madde 12

Madde 12

Bu madde de mevcut anayasamızda yer aldığı gibi ülkenin olağanüstü (doğal afet, ekonomik bunalım, kamu düzenini bozacak seviyede şiddet eylemleri, savaş v.b.) durumlarda alınacak olan olağanüstü hâl kararının nitelikleri düzenlenmiş ve yürütme yetkisi Cumhurbaşkanında olduğundan olağanüstü hâl ilan etme ve olağanüstü haâlerde Kanun Hükmünde Kararname çıkartma yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir (Mevcut durumda da bu yetki, OHL dönemlerinde Bakanlar Kuruluna, bir diğer deyişle hükûmete verilmektedir); bununla birlikte çıkarılan kararnamelerin 3 ay içerisinde TBMM tarafından karara bağlanması zorunlu tutulmuş ve aksi hâlde TBMM tarafından karara bağlanmayan OHAL kararları kendiliğinden yürürlükten kalkacağı kararlaştırılmıştır.

Mevcut sistemdeki sıkıyönetim usülü ile olağanüstü hâl durumları, olağanüstü kavramı altında birleştirilmiştir.

İşin aslı;

Bu madde de mevcut anayasamızda yer aldığı gibi ülkenin olağanüstü (doğal afet, ekonomik bunalım, kamu düzenini bozacak seviyede şiddet eylemleri, savaş v.b.) durumlarda alınacak olan olağanüstü hâl kararının nitelikleri düzenlenmiş ve yürütme yetkisi Cumhurbaşkanında olduğundan olağanüstü hâl ilan etme ve olağanüstü haâlerde Kanun Hükmünde Kararname çıkartma yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir (Mevcut durumda da bu yetki, OHL dönemlerinde Bakanlar Kuruluna, bir diğer deyişle hükûmete verilmektedir); bununla birlikte çıkarılan kararnamelerin 3 ay içerisinde TBMM tarafından karara bağlanması zorunlu tutulmuş ve aksi hâlde TBMM tarafından karara bağlanmayan OHAL kararları kendiliğinden yürürlükten kalkacağı kararlaştırılmıştır.

Mevcut sistemdeki sıkıyönetim usülü ile olağanüstü hâl durumları, olağanüstü kavramı altında birleştirilmiştir.

Kısa Kısa;

  • Sıkıyönetim tarih oluyor.
  • Olağanüstü Hal, 15 Temmuz hain darbe girişiminin sonuçları ve terör tehditleri de göz önüne alınarak, yeniden tanımlanıyor.
  • OHAL ilanı yetkisi Bakanlar Kurulundan Cumhurbaşkanına aktarılıyor.
  • Cumhurbaşkanının aldığı OHAL kararı, aynı gün Meclisin onayına sunuluyor.
  • Meclisin OHAL’i uzatma, kısaltma ya da kaldırma yetkisi var.
  • Meclisin bu konudaki denetleme gücü ve sorumluluğu ön plana çıkıyor.
Maddenin tam metni;

MADDE 12- 2709 sayılı Kanunun 119 uncu maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve kenar başlıkları metinden çıkarılmıştır.

“III. Olağanüstü hal yönetimi

MADDE 119- Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerininyaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik ya ygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir. Olağanüstü hal ilanı kararı verildiği gün Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise derhal toplantıya çağırılır; Meclis gerekli gördüğü takdirde olağanüstü halin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir. Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz. Olağanüstü hallerde vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile 15 inci maddedeki ilkeler doğrultusunda temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı veya geçici olarak durdurulacağı, hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği kanunla düzenlenir. Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, 104 üncü maddenin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Kanun hükmündeki bu kararnameler Resmî Gazetede yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur.

Savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hâli hariç olmak üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten kalkar.”

Maddenin öncesi ve sonrası;