Madde 7

Madde 7

Bu maddede Cumhurbaşkanı adaylarının niteklikleri, Cumhurbaşkanının görev süresi ve seçilme şekli belirtilmiştir. Cumhurbaşkanı olacak aday en az %50+1 oranında geçerli oy almak zorundadır. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa en çok oy alan ilk iki aday ikinci oylamaya kalır ve ikinci oylamada da en çok oyu alan aday Cumhurbaşkanı olur.

Son yapılan genel seçimlerde en az %5 oranında veya en az yüzbin adet seçmen desteği alan partiler yeni sistemde cumhurbaşkanı adayı gösterebilir. Bu oranları sağlayan bağımsız adaylar da cumhurbaşkanı adayı olabilirler. %3 oy alan A partisi ile %4 oy alan B partisi aday çıkaramazlar, ancak birleşmeye giderek ortak aday gösterebilirler. 
Neden %50+1 ?

İşin aslı;

Bu maddede Cumhurbaşkanı adaylarının niteklikleri, Cumhurbaşkanının görev süresi ve seçilme şekli belirtilmiştir. Cumhurbaşkanı olacak aday en az %50+1 oranında geçerli oy almak zorundadır. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa en çok oy alan ilk iki aday ikinci oylamaya kalır ve ikinci oylamada da en çok oyu alan aday Cumhurbaşkanı olur.

Son yapılan genel seçimlerde en az %5 oranında veya en az yüzbin adet seçmen desteği alan partiler yeni sistemde cumhurbaşkanı adayı gösterebilir. Bu oranları sağlayan bağımsız adaylar da cumhurbaşkanı adayı olabilirler. %3 oy alan A partisi ile %4 oy alan B partisi aday çıkaramazlar, ancak birleşmeye giderek ortak aday gösterebilirler.

Neden %50+1 ?

Toplumsal mutâbakatın sağlanması ve toplumun mutlak çoğunluğunun onayını alan adayın devletin başını temsil etmesi için bu oran belirlenmiştir. Parlementer sistem tarihimiz boyunca, mevcut yapı gereği, %20 gibi azınlık denebilecek seviyede oy alan partiler başbakan çıkarmışlar ve mutlak çoğunluğu temsîl etmedikleri için sürekli bir toplumsal kriz çıkmasına sebep olmuşlardır. 

Böylelikle halkın çoğunluğunun onayını alamayan adaylar devletin yönetiminde de yer alamayacaklar. 

Kısa Kısa;

  • Bir kişi en fazla iki defa aday olabiliyor.
  • Şimdi gruplar ve son genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebiliyor.
  • En az yüz bin seçmenin imzasını toplayan da aday olabiliyor.
  • İki turlu seçim sistemiyle temsiliyet ve toplumsal mutabakat imkanı artırılıyor.
  • İlk turda %50’yi geçen seçiliyor, yoksa en çok oy alan iki adayla ikinci tura gidiliyor.
  • Cumhurbaşkanı siyasi parti üyesi olabiliyor.
Maddenin tam metni;

MADDE 7- 2709 sayılı Kanunun 101 inci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“A. Adaylık ve seçimi
MADDE 101- Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip, Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir.
Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir.
Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.
Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılır. Bu oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış iki aday katılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir.
İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin herhangi bir nedenle seçime katılmaması halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır. İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır. Aday, geçerli oyların salt çoğunluğunu aldığı takdirde Cumhurbaşkanı seçilir. Oylamada, adayın geçerli oyların çoğunluğunu alamaması halinde, sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.
Seçimlerin tamamlanamaması halinde, yenisi göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder.
Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin diğer usul ve esaslar kanunla düzenlenir.”

Maddenin öncesi ve sonrası;

İstanbul Milletvekili Mustafa Şentop'a Sorduk