Madde 8

Madde 8

Bu maddede Cumhurbaşkanına yürütmenin başı vasfı tanınmış, yetki ve görevleri belirlenmiştir. Böylelikle siyâsî tarihimiz boyunca kriz çıkatan çok başlılığın önüne geçilmiş, istikrârlı ve güven veren bir yürütme sistemi tesîs edilmiştir. Ayrıca verilen bu yetkilerin sınırları çizilmiş ve yürütmeye ilişkin olmayan alanlarda cumhurbaşkanına herhangi bir yetki tanınmamıştır. Bu durum, madde içeriğinde de açıkça belirtilmiştir.

Örneğin; Cumhurbaşkanı, bir şehrin valîsini görevden alabilir veya başka bir şehre atayabilir ve fakat Cumhurbaşkanı vatandaşların kanunlarda belirtilen temel hak ve özgürlükerine müdâhale edemediğinden dolayı bu valînin temel hak ve özgürlüklerine de müdâhalede bulunamaz.
Cumhurbaşkanı kararnamesi nedir? 

İşin aslı;

Bu maddede Cumhurbaşkanına yürütmenin başı vasfı tanınmış, yetki ve görevleri belirlenmiştir. Böylelikle siyâsî tarihimiz boyunca kriz çıkatan çok başlılığın önüne geçilmiş, istikrârlı ve güven veren bir yürütme sistemi tesîs edilmiştir. Ayrıca verilen bu yetkilerin sınırları çizilmiş ve yürütmeye ilişkin olmayan alanlarda cumhurbaşkanına herhangi bir yetki tanınmamıştır. Bu durum, madde içeriğinde de açıkça belirtilmiştir.

Örneğin; Cumhurbaşkanı, bir şehrin valîsini görevden alabilir veya başka bir şehre atayabilir ve fakat Cumhurbaşkanı vatandaşların kanunlarda belirtilen temel hak ve özgürlükerine müdâhale edemediğinden dolayı bu valînin temel hak ve özgürlüklerine de müdâhalede bulunamaz.

Cumhurbaşkanı Kararnamesi nedir? 

Cumhurbaşkanı Kararnamesi, kanun hükmünde değildir. KHK (Kanun Hükmünde Kararnâme) ile asla karıştırılmamalıdır. Cumhurbaşkanı Kararnamesi ne ayayasaya ne de kanunlara aykırı olabilir. Cumhurbaşkanı sadece yürütme konularında kararname çıkarabilmektedir. Bu yetki, yürütmenin aktif ve hızlı çalışabilmesi için yürütmenin başını temsîl eden cumhurbaşkanına verilmiştir. Dünyadaki tüm demokratik Başkanlık Sistemlerinde de devlet başkanına bu yetki verilmekte olup zarûrî addedilmektedir. 

Kısa Kısa;

  • Kararname ile kanun çelişir ise, kanun hükümleri uygulanıyor.
  • Meclisin aynı konuda kanun çıkarması durumunda kararname hükümsüz hale geliyor.
  • Hükümeti Cumhurbaşkanı kuruyor.
  • Cumhurbaşkanı, bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabiliyor.
  • Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınabiliyor.
  • Bakanlık yapıları çağın hızına, teknolojik yeniliklere ve ekonomik gelişmelere uygun şekilde yenilenebiliyor, bürokratik hantallık tehlikesi ortadan kalkıyor.
Maddenin tam metni;

MADDE 8- 2709 sayılı Kanunun 104 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 104- Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder. Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış
konuşmasını yapar. Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında Meclise mesaj verir. Kanunları yayımlar. Kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir.
Kanunların, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya
şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açar. Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir.
Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.
Yabancı devletlere Türkiye Cumhuriyetinin temsilcilerini gönderir, Türkiye Cumhuriyetine
gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul eder.
Milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar.
Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar.
Milli güvenlik politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder. Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verir.
Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.
Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
Cumhurbaşkanı, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilir.
Kararnameler ve yönetmelikler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
Cumhurbaşkanı, ayrıca Anayasada ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diğer görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır.”

Maddenin öncesi ve sonrası;

Gaziantep Milletvekili Abdülhamit Gül'e Sorduk